De driedelige documentaire “Het Bestaat” roept sterke reacties op, en dat is begrijpelijk. De eerste aflevering die ik zag, raakte me diep. De vele verhalen, getuigenissen werden heel openhartig verteld, ervaringen, herinneringen en de weg naar herstel. Uiteraard gaat het niet om ‘ vergeten’, want vergeten is onmogelijk. Herstel van een ingrijpend verleden als seksueel misbruik is een lange heel lange weg tot zelfs levenslang. Echter betekent het niet dat er geen leven meer is na misbruik, integendeel en die getuigenissen gaan ook hierover. Leven en niet meer overleven.
Het pijnpunt voor velen is dat plegers een podium krijgen, zeker wanneer het om een bekende Vlaming gaat. Die emotie is reëel en legitiem. Tegelijk vraagt het onderwerp om een bredere, zorgvuldige blik: niet om te bagatelliseren, maar om te begrijpen waarom zulke programma’s ook een plaats verdienen in het publieke debat.
Het geven van spreektijd aan iemand die ernstige feiten pleegde, voelt voor veel mensen als een onrecht tegenover slachtoffers. Dat gevoel is terecht en verdient respect. Tegelijkertijd kan het tonen van wie een dader is — niet om te vergoelijken, maar om te begrijpen — bijdragen aan waarheidsvinding.
Het beeld dat doorgaans opgehangen wordt is de man als dader, vergeet niet dat er ook vrouwen/moeders zijn die zich schuldig maken aan grensoverschrijdend gedrag, seksueel misbruik. De mythe van de zorgzame liefdevolle moeder en verzorgster blijkt in werkelijkheid wel eens anders te zijn.
Een helder beeld van de dader, inclusief motieven, patronen en context, helpt professionals, beleidsmakers en het brede publiek om mechanismen te herkennen en preventie te versterken. Het is een moeilijke balans: aandacht voor de dader mag nooit de stem van slachtoffers overschaduwen, maar het kan wel onderdeel zijn van een grondige maatschappelijke reflectie.
Vanuit mijn therapeutische achtergrond zie ik beide kanten. In de praktijk werkten we met zowel slachtoffers als plegers; dat vroeg om professionele afstand, empathie en een constante ethische afweging. Aanvankelijk wekte het spreken met plegers bij mij ook aversie.
Die reactie is menselijk. Tegelijk leerde ik dat het onderzoeken van de dader niet hetzelfde is als vergeving. Het is een poging om patronen te doorgronden: hoe iemand in een positie van vertrouwen misbruik kan plegen, welke sociale en institutionele blinde vlekken dat mogelijk maakten, en welke signalen gemist werden. Alleen zo kun je effectieve preventie en herstel opbouwen.
De eerste aflevering toont vooral de veerkracht van getuigen die zich niet langer als slachtoffer willen neerzetten. Zij schrijven een nieuw verhaal, en dat is krachtig. Niemand vergeet wat er gebeurd is, maar herstel betekent ook dat mensen hun leven opnieuw vormgeven.
Het idee dat jonge kinderen zich niets herinneren is een misvatting: het lichaam slaat ervaringen op, en herinneringen kunnen later aan de oppervlakte komen of levenslang verdrongen blijven met alle gevolgen van dien. Daarom is luisteren, serieus nemen en professioneel opvolgen zo cruciaal.
De documentaire plaatst ook experts aan het woord: therapeuten, strafpleiters, vertegenwoordigers van organisaties die met kinderen werken. Dat brede kader is nodig.
Preventie begint bij herkenning: het serieus nemen van signalen, ook subtiele. Bij oudere kinderen kunnen gedragsveranderingen en tekeningen aanwijzingen geven; bij baby’s is het lastiger, tenzij er fysieke tekenen zijn. Institutionele maatregelen, opleiding van personeel, veilige meldprocedures en het onmogelijk maken van kinderporno zijn urgente thema’s. Het debat mag niet verzanden in sensatie; het moet leiden tot concrete stappen die kinderen beschermen.
En daarom verdient de driedelige documentaire “Het Bestaat” een plaats in het publieke debat, ook al roept het ongemak, frustratie tot woede op.
Openheid, context en kritische reflectie dragen bij aan waarheidsvinding, preventie en herstel.
Laten we de emotie erkennen, maar ook de complexiteit durven dragen: slachtoffers centraal houden, dadermechanismen onderzoeken en samen werken aan systemen die kinderen écht beschermen. Er valt veel over te schrijven en te delen, maar laten we het bos blijven zien door de bomen: het doel is helderheid, veiligheid en herstel.
Of je het eens of oneens bent met wat ik schrijf, dat is geheel aan jou. Maar dat het onderwerp heel sterk leeft en iets in beweging brengt, om alert te zijn op de kleinste signalen die je opmerkt en de juiste stappen in neemt, is belangrijk.
De makers van deze documentaire leveren mijn inziens een enorme bijdrage tot mentaliteitsverandering, tot een toenemend bewuster waarnemen en serieus nemen van elk signaal dat uitgaat van een kind.
Het Bestaat | Lanceringstrailer | Docu | Streamz Original – YouTube
Vandaag verschijnt de eerste aflevering van ‘Het Bestaat’, de nieuwe driedelige documentairereeks van Woestijnvis over seksueel grensoverschrijdend gedrag.
In de eerste aflevering komt ook Pieter, onze algemeen coördinator, aan het woord. Als slachtoffer deelt hij zijn eigen verhaal en vertelt hij waarom hij ervoor koos om aan deze documentaire mee te werken.
De reeks belicht de problematiek vanuit verschillende perspectieven: slachtoffers, hun omgeving en daders. We hopen dat dit ruimte maakt voor een duurzaam gesprek over seksueel grensoverschrijdend gedrag en over wat er nodig is om als samenleving te veranderen.
In de documentaire komen verschillende getuigenissen en aangrijpende thema’s aan bod. Zorg daarom goed voor jezelf wanneer je kijkt.
Ook wij zijn er wordt in de documentaire vermeld. We hopen dat mensen die nood hebben aan herkenning, ondersteuning of een gesprek zo ook hun weg naar ons vinden.
Het bestaat. Dus laten we er samen iets mee doen.
Een gesprek openen. Taboes doorbreken. En blijven werken aan een samenleving waarin slachtoffers beter worden gehoord en ondersteund.
Dank aan de makers, Woestijnvis en Streamz om deze problematiek zichtbaar te maken.
#wijzijner#seksueelgrensoverschrijdendgedrag#sgg#hetbestaat#streamz
Liefs Mieke