Over verhalenvreters, adviespiraten en stille bewakers
We herkennen het allemaal: je zit in een gesprek, de woorden stromen, en plots merk je dat het gesprek een andere richting uitgaat dan je bedoelde. Soms omdat iemand het stuur overneemt, soms omdat jijzelf het roer grijpt zonder het te beseffen. Je kaapt het gesprek of je gesprek wordt gekaapt.
Als we daar eens stil bij te staan, hoe makkelijk en bijna vanzelfsprekend is het, zonder na te denken, kapen we een gesprek of laten we het gesprek kapen, overnemen door iemand. Het lijkt op het eerste gezicht gezellig, want er is uitwisseling, naderhand kom je tot het besef dat je niet hebt verteld wat je wou vertellen. Het leek gezellig te zijn, maar in feite voel je toch iets wringen, zeker als dit frequent gebeurt.
Je kunt natuurlijk oefenen, als de ander je onderbreekt in je verhaal, aangeven dat je nog niet klaar bent met je verhaal, dat je op prijs stelt alsnog je verhaal te kunnen vertellen. Maar we laten het vanuit het eerste gezicht het gezellig te vinden, te kletsen heen en weer, zitten.
Daarachter leven innerlijk subtiele menselijke behoeften om gezien en gehoord te worden, ervaringen te delen. Heel menselijk.
Stel dat je op reis bent geweest en je vertelt in geuren en kleuren je belevenissen, je vriendin onderbreekt je om soortgelijke ervaringen te delen, vanuit enthousiasme.
Het is gezellig, je herkent de fijne ervaringen van elkaar. Het voelt ‘verbindend’ aan, zo’n fijn delen met elkaar. Je komt thuis en je merkt dat er iets wringt, want dat doet je vriendin dus elke keer. Je verhaal kapen om haar verhaal een extra dimensie te geven, je voelt je irritatie en frustratie en je duwt het weg, dat gevoel. Je vriendin heeft helemaal niets gevraagd over hoe je je reis hebt ervaren en wat je zo interessant vond aan je reis, welke bezienswaardigheden je hebt bezocht. Dat is dus wat gebeurt: het gesprek wordt gekaapt, overgenomen, en we staan daar niet meteen bij stil als het gebeurt en dat het gebeurt.
Merk je dit wel eens bij jezelf op dat je vaak al klaar staat om te antwoorden terwijl de ander nog aan het vertellen is? We horen eigenlijk niet meer wat iemand vertelt, want onze eigen gedachten zijn zich ondertussen al een weg aan het banen om ongeduldig ons zegje te doen.
Wanneer we onszelf de vraag stellen ‘Ben ik een gesprekskaper’. openen we een deur naar drie archetypen die in elk van ons leven: de verhalenvreter, de adviespiraat en de stilte‑bewaker. Ze zijn geen karikaturen, maar innerlijke bewegingen die ons iets willen vertellen over hoe we ons verbinden met anderen.
De verhalenvreter leeft van verhalen zoals anderen leven van zuurstof. Hij vertelt gulzig en af en toe luistert hij geïnteresseerd, maar staat alweer klaar met een nieuw verhaal. Niet om te domineren, maar uit een diepe honger naar resonantie: ‘Jouw verhaal raakt iets in mij , laat me ervaren dat ik het herken.’
Toch kan die gulzigheid het gesprek onbedoeld opslokken. De ander voelt zich soms overstemd, alsof zijn verhaal verdwijnt in een grotere stroom. De kunst voor de verhalenvreter ligt in het adempauze nemen: even laten bezinken wat de ander zegt, zoals de aarde die de regen ontvangt. In die stilte ontstaat ruimte voor echte ontmoeting.
De adviespiraat is uit een ander hout gesneden. Hij wil helpen, richting geven, redden tot zich onmisbaar maken. Vaak uit een diepmenselijk bewogen zijn te willen helpen, maar ook soms uit de drang ongevraagd zelfs een probleem te willen oplossen al dan niet bewust iemand als incompetent te vinden tot afhankelijkheid te creëren.
Hij ziet een probleem en voelt onmiddellijk de drang om het op te lossen. Maar in zijn enthousiasme om de ander te helpen, neemt hij al dan niet bewust het stuur over. De ander voelt zich dan niet geholpen, maar overgenomen. De sleutel voor de adviespiraat is eenvoudig en tegelijk revolutionair: ‘Wil je mijn advies of wil je je ruimte om te spreken?’ Die ene vraag verandert het hele gesprek. Ze geeft de ander terug wat hem toekomt: zijn eigen koers.
En dan is er de stilte‑bewaker, misschien wel de meest mysterieuze van de drie. Hij voelt de diepte tussen woorden, hoort niet alleen in wat wordt uitgesproken, maar wat er in de onderstroom leeft, bewaakt de rust waarin gedachten kunnen rijpen. Zijn stilte kan ook een muur worden.
De kunst van de stilte‑bewaker is om af en toe te delen wat hij in die stilte ervaart. Zo kan de stilte een brug worden tussen in stilte aanwezigheid zijn en het delen van de essentie van het ervaren.
Deze drie archetypen leven in ons allemaal. Soms wisselen ze per gesprek, per stemming, per innerlijke behoefte. De ene dag kapen we het gesprek uit enthousiasme, de andere dag uit onzekerheid, en soms laten we het kapen omdat we zelf geen ruimte durven innemen.
De uitnodiging is om te onderzoeken in welke mate we met volle aandacht present/aanwezig kunnen zijn in een gesprek, de drang kunnen overwinnen/weerstaan om een gesprek te kapen of over te nemen ( als een patroon), ook al gebeurt dit ogenschijnlijk vanuit enthousiasme. Ik denk dat we toch wat missen in het groter verhaal als we die drang niet cultiveren. Ik denk ook dat dit een van de redenen is waarom we niet verder komen tot het stellen van inhoudelijk goede en juiste vragen, de essentie om elkaar te leren kennen.
‘ Vertel eens verder, wat heb je daar toen ontdekt, wat heb je daar tijdens je bezoek aan X ervaren…versus ‘ Oh, zwijg, toen ik die boottocht maakte was ik zo misselijk dat ik…’
Het lijkt gezellig, zoals ik al schreef….maar niets is uiteindelijk wat het lijkt, als het overnemen van een gesprek een gewoonte is.
Dit is slechts één voorbeeld uiteraard.
Wanneer we die drie innerlijk levendige figuren leren herkennen kan er iets nieuws ontstaan. Een gesprek dat niet gekaapt wordt, maar gedragen in wederkerigheid. Een gesprek waarin verhalen kunnen stromen zonder te verdrinken, adviezen kunnen opklinken zonder te overheersen en stilte kan ademen zonder te verstarren achter een muur.
Liefs Mieke 
