De psychologie van onvoorwaardelijke liefde beschrijft genegenheid die blijft bestaan, onafhankelijk van iemands gedrag, prestaties of tekortkomingen, en die geworteld is in een gevoel van veiligheid in de hechting in plaats van in prestaties. Onderzoek naar neurale beeldvorming en hechting bij volwassenen laat zien dat het een meetbaar patroon van hersenactiviteit en gedrag is, en niet slechts een poëtisch ideaal, hoewel het niet vereist dat je mishandeling tolereert. De valkuil die de meeste mensen over het hoofd zien: iemand onvoorwaardelijk liefhebben en alles accepteren wat die persoon doet, zijn twee totaal verschillende dingen.
Wat is onvoorwaardelijke liefde? De meningen zijn divers, de ene mens gelooft in on-voorwaarde-lijkheid, de ander niet. Nog anderen twijfelen eraan ondanks men wel verlangt naar onvoorwaardelijke liefde.
Laat ons eens onderzoeken wat er allemaal onder het ideaal van ‘onvoorwaardelijke liefde’ leeft. En voor hen die een partner hebben kan het interessant zijn om even in de diepte mee te duiken. Het kan dat je kopje onder gaat door de benadering, maar wees gerust je komt wel boven water. Misschien zul je even naar adem snakken, maar weet dat je met de benadering vanuit wat er in de diepte leeft, wel wat mee kunt. En misschien heb je al lang de handdoek in de ring gegooid en hoeft het allemaal niet meer zo nodig voor jou. Of misschien denk je bij jezelf: laat het er ons over hebben, het is niet te laat.
Het kan vrij theoretisch gelezen worden, maar ik denk wel dat je door een heldere benadering en inzichten hetgeen je leest heel levend wordt. Je staat misschien stil bij enkele delen, en je denkt na. Je kijkt naar jezelf, je kijkt naar je partner, je kijkt naar jullie partnerschap. Je kunt het blog als een hulpbron lezen, positiverend, of je kunt het blog lezen als een doembeeld. Het hoeft niet, maar ik kan de manier waarop je het leest niet sturen. Dat wil ik trouwens niet. In alles wat ik deel via blogs ga ik uit van het allerhoogste welzijn voor ieder mens. En dat daar soms pijnlijke ervaringen in het licht komen, kun je als een opstapje naar verandering aannemen.
We zijn mensen en we hebben allemaal ons systemisch verleden in onze rugzak ( en nog veel verder, maar laat het ons houden bij het huidige leven). En waar twee mensen zich verbinden, brengen twee mensen het rugzakje mee. De ‘inhoud’ van het rugzakje wordt uitgekieperd. De inhoud kun je begrijpen als alle ervaringen vanuit je systemische verleden, vorige partners enz…De inhoud is vaak veel meer dan we soms vermoeden, maar wees niet bang en denk niet ‘ dat gaat me niet gebeuren’, wat er in het rugzakje zit, wordt eruitgekieperd.
En toch begint een ontmoeting dat uitgroeit tot liefde, het verlangen naar onvoorwaardelijke liefde centraal.
Ik herinner me de titel van een boek uit het begin van de jaren 80 en ik vond dat nog niet eens gek bedacht : ‘Ik heb je lief of ik heb je, lief.’
Lees het blog rustig in, je hoeft niet alles meteen aan een stuk door te lezen. Ik weet dat ik soms heel uitvoerig schrijf, en dat dit soms lezers dwarszit, daarom die tip: lees het in behapbare delen. En laat elk deel rustig zakken, dan verteer je makkelijker de inhoud.
Misschien ben je het niet met alles eens, en stel je je ook vragen bij wat je leest en dat is verrijkend, dat is ook de bedoeling van een blog.
Hier gaan we.
Vanuit psychologische invalshoek is onvoorwaardelijke liefde genegenheid die niet fluctueert op basis van iemands daden, uiterlijk of succes.
Het is het tegenovergestelde van ‘transactionele genegenheid’, het soort genegenheid dat stilletjes zegt: “Ik hou van je zolang je aan mijn verwachtingen voldoet.”
In de psychologie wordt de oorsprong naar de hechtingstheorie onderzocht, ontwikkeld door psycholoog John Bowlby eind jaren 60. Bowlby laat zien dat de emotionele banden die in de kindertijd worden gevormd, de blauwdruk vormen voor hoe we liefhebben, vertrouwen en ons verbinden voor de rest van ons leven.
Bowlby’s oorspronkelijke kader ging niet zozeer over liefde als gevoel, maar over liefde als overlevingsstrategie. Een baby die betrouwbaar troost, voedsel en aandacht krijgt, leert op een preverbaal niveau dat de wereld veilig is en dat mensen te vertrouwen zijn. Dat gevoel van veiligheid is de psychologische voedingsbodem waaruit later onvoorwaardelijke liefde groeit.
Humanistische psycholoog Carl Rogers noemde het onvoorwaardelijke positieve waardering.
Hij betoogde dat mensen het meest effectief veranderen en helen wanneer ze zich volledig geaccepteerd voelen, zonder oordeel, door een ander, of dat nu een therapeut, ouder of partner is. Rogers had het niet over het goedpraten van schade. Hij beschreef een houding van onbevooroordeelde acceptatie van iemands intrinsieke waarde, wat iets heel anders is dan alles goedkeuren wat die persoon doet.
Dat onderscheid, waarde versus gedrag, is de kern van de psychologie van onvoorwaardelijke liefde. Je kunt iemands fundamentele waarde als mens accepteren en tegelijkertijd duidelijke grenzen stellen aan wat je tolereert.
Is onvoorwaardelijke liefde echt, of is het een mythe? Zoals ik eerder schreef zijn de meningen divers.
Onvoorwaardelijke liefde bestaat echt, maar is zeldzamer en vergt meer moeite dan de romantische versie die we in films voorgeschoteld krijgen.
Neurowetenschappelijk onderzoek bevestigt dat moederliefde en andere vormen van diepgaande, toegewijde verbondenheid duidelijke, meetbare hersenactiviteitspatronen produceren, en niet slechts een vaag warm gevoel dat mensen achteraf rapporteren.
Functioneel MRI-onderzoek waarin moederliefde werd vergeleken met romantische liefde toonde aan dat beide beloningsgerelateerde hersengebieden activeren, maar moederliefde activeert ook gebieden die verband houden met verbondenheid en, opvallend genoeg, onderdrukt activiteit in gebieden die verband houden met angst en sociaal oordeel. Dat is een echt neurologisch signaal, geen metafoor.
De mythe ontstaat eerder door de aanname dat onvoorwaardelijke liefde oneindige tolerantie, geen conflicten en geen teleurstellingen betekent. Die versie strookt niet met hoe echte langdurige relaties functioneren. Tot zover ben je mee?
Zelfs de meest toegewijde ouders raken gefrustreerd door hun kinderen. Zelfs de meest liefdevolle partners hebben grenzen. Wat liefde ‘onvoorwaardelijk’ maakt, is niet de afwezigheid van wrijving, maar het feit dat de onderliggende toewijding aan de persoon de wrijving overleeft.
Het helpt dus om te begrijpen hoe voorwaardelijke liefde verschilt van onvoorwaardelijke genegenheid om het contrast duidelijk te zien.
Voorwaardelijke liefde is afhankelijk van omstandigheden en vaak onbewust: ze trekt zich terug wanneer iemand ondermaats presteert, teleurstelt of verandert.
Onvoorwaardelijke liefde, wanneer ze psychologisch gezond is, verdwijnt niet onder druk, maar is er ook niet blind voor.
Liefde wordt niet alleen gevoeld, ze wordt chemisch aangemaakt.
Wanneer mensen een diepe gehechtheid ervaren, of het nu een moederlijke, romantische of platonische band is, maken hun hersenen oxytocine, dopamine en, bij meer duurzame banden, vasopressine aan. Vooral oxytocine is uitgebreid bestudeerd vanwege de rol die het speelt bij sociale binding, en onderzoek naar neuro-endocriene systemen heeft het direct gekoppeld aan hechtingsgedrag bij verschillende diersoorten, niet alleen bij mensen.
Wat echt verrassend is, is hoe anders onvoorwaardelijke liefde in de hersenen wordt geregistreerd in vergelijking met romantische passie.
Neurowetenschappelijk onderzoek naar moederliefde toonde een sterke activatie in de belonings- en affiliatienetwerken van de hersenen, samen met een verminderde activiteit in gebieden die geassocieerd worden met negatieve emoties en sociale controle. Romantische liefde daarentegen activeert doorgaans de belonings- en motivatiecircuits die meer verbonden zijn met streven en verlangen.
Hersenscans laten zien dat onvoorwaardelijke liefde niet alleen warm aanvoelt, maar ook de angst- en oordeelscircuits in de hersenen lijkt te dempen. Dit suggereert dat onvoorwaardelijke liefde mogelijk functioneert als een soort ingebouwde dreigingsdetectie-override, die letterlijk de manier waarop je zenuwstelsel een ander als veilig ervaart, herprogrammeert.
Dit is belangrijk, omdat het iets verklaart wat mensen intuïtief aanvoelen: onvoorwaardelijke liefde voelt minder als opwinding en meer als veiligheid.
Het is het verschil tussen een bonzend hart en ontspannen schouders.
De * ‘broaden-and-build-theorie’ van Barbara Fredrickson, onderzoekster naar positieve emoties, biedt een aanvullende verklaring. Zij stelt dat aanhoudende positieve emotionele toestanden, waaronder de zekerheid van onvoorwaardelijke liefde, de cognitieve flexibiliteit vergroten en in de loop der tijd psychologische en sociale hulpbronnen opbouwen.
*-Broaden (verbreden): wanneer je je veilig, blij, nieuwsgierig of verbonden voelt, sta je meer open voor verschillende perspectieven en mogelijkheden. Je denkt flexibeler en bent creatiever.
*- Build (opbouwen): als je die positieve ervaringen vaker hebt, bouwen ze op termijn duurzame hulpbronnen op: bijvoorbeeld zelfvertrouwen, veerkracht, sociale verbondenheid en probleemoplossend vermogen.
Een gevoel van veiligheid en liefde geeft je psychologisch meer ruimte. Vanuit die ruimte kun je beter verbinden, omgaan met conflicten en jezelf ontwikkelen.
* Hoe hechtingsstijl je vermogen tot onvoorwaardelijke liefde beïnvloedt
Niet iedereen heeft gelijke toegang tot onvoorwaardelijke liefde, en dat is geen karakterfout. Het is grotendeels een gevolg van vroege hechtingservaringen. Onderzoek naar hechting bij volwassenen, voortbouwend op Bowlby’s oorspronkelijke theorie, heeft herhaaldelijk aangetoond dat de hechtingsstijl die je in je kindertijd hebt ontwikkeld, voorspelt hoe veilig en consistent je decennia later kunt liefhebben en geliefd kunt worden.
Mensen met een ‘veilige hechtingsstijl’ hebben over het algemeen meer gemak bij het geven en ontvangen van liefde zonder daarbij een score bij te houden. Mensen met een angstige of vermijdende hechtingsstijl ervaren liefde vaak door een lens van angst, angst voor verlating of angst om overweldigd te worden, wat de mate waarin hun genegenheid in de praktijk ‘onvoorwaardelijk’ aanvoelt, verstoort.
Dit is geen levenslange straf. Uitgebreid onderzoek, samengevat in het belangrijkste handboek over hechting, toont aan dat hechtingspatronen kunnen veranderen door nieuwe relationele ervaringen, therapie en bewuste inspanning. Inzicht in de fundamentele psychologie van aantrekkingskracht en menselijke verbondenheid helpt ook verklaren waarom sommige mensen zich aangetrokken voelen tot partners die hun bestaande hechtingsproblemen versterken in plaats van ze te helen.
In dit blog kun je meer lezen rond hechtingsstijlen
https://miekecoigne.com/…/11/hechtingsstijlen-in-relaties
Waar onvoorwaardelijke liefde zich daadwerkelijk manifesteert is de band tussen ouder en kind. En terecht.
De liefde van de meeste ouders voor hun kinderen overleeft teleurstellingen, rebellie en afstand op een manier die weinig andere relaties doen. Maar het is niet de enige plek waar dit soort liefde wortel schiet.
De intensiteit van een eerste romantische relatie voelt vaak onvoorwaardelijk aan op het moment zelf, juist omdat idealisering nog niet is gebotst met de realiteit. Ware onvoorwaardelijke liefde in een romantische relatie ontwikkelt zich meestal later, nadat partners elkaars slechtste momenten hebben meegemaakt en toch bij elkaar zijn gebleven.
Zelfgerichte onvoorwaardelijke liefde, in de wetenschappelijke literatuur meestal zelfcompassie genoemd, is misschien wel de moeilijkste vorm om te ontwikkelen. Het vereist dat je je eigen mislukkingen met dezelfde genade behandelt als waarmee je iemand van wie je houdt zou behandelen, wat indruist tegen de manier waarop de meeste mensen hebben geleerd zichzelf te motiveren.
Diepe vriendschappen en broer-zusrelaties hebben ook vaak onvoorwaardelijke eigenschappen, vooral de soort die jaren van afstand of conflicten overleeft zonder te breken. Maar dat kunnen we niet veralgemenen.
De psychologie van het zelf suggereert dat onvoorwaardelijke liefde, in welke vorm dan ook, een voldoende stabiel zelfbeeld vereist om liefde te kunnen geven zonder jezelf daarbij te verliezen.
* Wat is het verschil tussen onvoorwaardelijke liefde en gehechtheid?
Gehechtheid is het onderliggende psychologische systeem, onvoorwaardelijke liefde is een mogelijke uiting ervan. Gehechtheid beschrijft de band zelf, de bedrading die ervoor zorgt dat we nabijheid zoeken en ons verdrietig voelen bij scheiding. Onvoorwaardelijke liefde beschrijft de kwaliteit van die band: of deze standvastig blijft, ongeacht de omstandigheden.
Je kunt sterk gehecht zijn aan iemand zonder onvoorwaardelijk van die persoon te houden.
Angstige gehechtheid, bijvoorbeeld, leidt vaak tot intense emotionele banden die zeer voorwaardelijk zijn, afhankelijk van constante geruststelling, nabijheid of bevestiging. De gehechtheid is reëel en krachtig. Ze is alleen niet onvoorwaardelijk.
Onderzoekers die romantische gehechtheid bij volwassenen bestuderen, beschrijven dit als het verschil tussen hechtingsveiligheid en hechtingsintensiteit. Een relatie kan intens zijn zonder veilig te zijn, en veilig zonder intens te zijn.
Onvoorwaardelijke liefde vereist doorgaans meer zekerheid dan intensiteit: het stille vertrouwen dat de band standhoudt, in plaats van de angstige energie van de hoop dat dit ook daadwerkelijk gebeurt.
Boeddhistische perspectieven op liefde zonder gehechtheid voegen hier een interessante nuance aan toe, door onvoorwaardelijke liefde idealiter te beschouwen als iets dat volledig vrij is van aanklampen of bezitterigheid, een psychologische houding die de westerse hechtingstheorie niet volledig verklaart. Een nobel en mooi ideaal.
* Hoe weet je of iemand onvoorwaardelijk van je houdt?
Het duidelijkste teken zijn geen grootse gebaren, maar consistentie onder druk. Iemand die onvoorwaardelijk liefheeft, toont zich op dezelfde manier, of het nu goed met je gaat of niet. Hun warmte neemt niet toe wanneer je succesvol bent en verdwijnt niet wanneer je hen teleurstelt.
Let op of hun genegenheid je fouten overleeft. Worden ze boos maar blijven ze betrokken, of trekken ze zich terug en straffen ze je met afstand? Onvoorwaardelijke liefde laat ruimte voor conflicten, teleurstellingen en zelfs boosheid, zonder dat ze zich van liefde onthouden als wapen.
Nog een kenmerk: ze verwachten niet dat je een bepaalde rol speelt om hun genegenheid te verdienen. Je hoeft niet indrukwekkend, aangenaam of succesvol te zijn om de relatie stabiel te laten voelen. Dit is anders dan volmaakte liefde als de ultieme uiting van romantische verbondenheid, die passie en toewijding omvat, maar niet per se de specifieke eigenschap van onvoorwaardelijke liefde vereist; volmaakte liefde kan nog steeds afhankelijk zijn van bepaald gedrag.
Let er tot slot op of ze je harde waarheden kunnen vertellen zonder de relatie zelf in gevaar te brengen. Paradoxaal genoeg zijn mensen die onvoorwaardelijk liefhebben vaak eerlijker, niet minder eerlijk, omdat het voortbestaan van de relatie niet afhangt van comfortabele stilte.
* Kan onvoorwaardelijke liefde ongezond worden of toxisch gedrag in de hand werken?
Ook uit praktijkervaring herkenbaar, ja, en dit is waar de gangbare opvatting van onvoorwaardelijke liefde de meeste schade aanricht. Wanneer “Ik hou van je, wat er ook gebeurt” wordt opgerekt tot “Ik tolereer alles”, beschermt liefde niet langer de relatie, maar juist disfunctioneel gedrag.
Dit is het meest zichtbaar in gezinnen die te maken hebben met verslaving, waar de onvoorwaardelijke liefde van een ouder kan overgaan in het financieren, goedpraten of verbergen van destructief en grensoverschrijdend gedrag.
Het komt ook voor in romantische relaties waar de toewijding van de ene partner juist datgene wordt waardoor de andere partner verantwoordelijkheid kan ontlopen. Het is belangrijk om het onderscheid te begrijpen tussen onvoorwaardelijke liefde en ongezonde hechtingspatronen, omdat de twee constant door elkaar worden gehaald, en die verwarring reële gevolgen heeft.
Onvoorwaardelijke liefde en onvoorwaardelijke acceptatie van gedrag zijn niet hetzelfde. Psychologisch gezonde, onvoorwaardelijke liefde kan samengaan met duidelijke grenzen, wat bijna het tegenovergestelde is van hoe het concept gewoonlijk wordt voorgesteld als grenzeloze tolerantie.
Er bestaat ook een risico op zelfverloochening. Mensen die er trots op zijn onvoorwaardelijk lief te hebben, verliezen soms hun eigen behoeften volledig uit het oog en verwarren zelfopoffering met toewijding. Dit patroon is vaak terug te voeren op de manier waarop de vrouwelijke psychologie liefde en romantische aantrekkingskracht benadert, aangezien vrouwen vaker worden gesocialiseerd om liefde gelijk te stellen aan zelfopoffering.
* Wanneer onvoorwaardelijke liefde een grens overschrijdt
– Waarschuwingssignaal: excuses maken voor herhaaldelijk schadelijk gedrag in plaats van het direct aan te pakken
– Waarschuwingssignaal: het gevoel hebben dat het uiten van woede of teleurstelling zal “bewijzen” dat je liefde niet echt is
– Waarschuwingssignaal: consequent het comfort van een ander boven je eigen veiligheid of welzijn stellen
– Waarschuwingssignaal: geloven dat het stellen van een grens hetzelfde is als het onthouden van liefde
* Betekent onvoorwaardelijke liefde dat je onacceptabel gedrag van iemand accepteert?
Nee. Dit is het meest voorkomende misverstand van onvoorwaardelijke liefde; het is belangrijk om dit duidelijk te stellen: iemand onvoorwaardelijk liefhebben betekent niet dat je onacceptabel gedrag van die persoon moet accepteren.
Carl Rogers was expliciet hierin: hij verwijst naar het accepteren van iemands intrinsieke waarde, niet naar het goedkeuren van elke keuze die die persoon maakt.
Een therapeut die onvoorwaardelijke positieve waardering toepast, blijft schadelijke patronen bij een cliënt aanpakken. Een ouder die onvoorwaardelijk van een kind houdt, blijft consequent grenzen stellen waar het nodig is.
De liefde is onvoorwaardelijk; Gedragstolerantie is dat niet, en zou dat ook niet moeten zijn.
Dit onderscheid raakt vooral vertroebeld in situaties met manipulatie. Soms lijkt het alsof iemand test of je liefde onvoorwaardelijk is, maar is het in werkelijkheid een berekende poging tot controle.
* Gezonde onvoorwaardelijke liefde, in een notendop op een rijtje
– Kenmerken: — Emotioneel verbonden blijven tijdens conflicten, maar wel een grens stellen
– Kenmerken: — Iemand liefhebben om wie hij of zij is, zonder specifieke schadelijke acties goed te praten
– Kenmerken: — Je zelfverzekerd genoeg voelen om het oneens te zijn, nee te zeggen of weg te lopen wanneer dat nodig is
– Kenmerken: — Consistentie in genegenheid die niet afhangt van de prestaties van de ander
* Onvoorwaardelijke liefde versus voorwaardelijke liefde: de kernverschillen
Door de twee naast elkaar te leggen, wordt het psychologische onderscheid concreet in plaats van abstract.
Onvoorwaardelijke liefde versus voorwaardelijke liefde: de belangrijkste psychologische verschillen
Dimensie Onvoorwaardelijke liefde Voorwaardelijke liefde
Basis De intrinsieke waarde van een persoon versus Prestatie, prestatie of gedrag
Reactie op conflicten Blijft betrokken, pakt het probleem direct aan versus Trekt genegenheid terug of stelt ultimatums
Stabiliteit Consistent in alle omstandigheden versus Schommelt met externe factoren
Grenzen Kan samengaan met duidelijke grenzen versus Gebruikt vaak terughoudendheid als grensbepaling
Oorsprong Veilige hechting, eigenwaarde versus Vaak geworteld in angstige of vermijdende hechting
Erkennen waar je je op dit spectrum bevindt, in welke richting dan ook, geven of ontvangen, is de eerste echte stap naar het veranderen van het patroon. Het is ook de moeite waard om te onderzoeken of liefde een aangeleerde emotie of een aangeboren vermogen is, aangezien het antwoord bepaalt of deze patronen vaststaand of veranderbaar aanvoelen.
Onderzoek naar hoe individuen met psychopathische trekken liefde uiten, onthult dat wat op toewijding lijkt, soms meer lijkt op gehechtheid als nut, een wezenlijk andere psychologische ervaring dan onvoorwaardelijke liefde zoals de meeste mensen die begrijpen.
En liefde ziet er niet altijd uit als warmte. Soms vinden mensen die diepe liefde voelen het moeilijk om die liefde überhaupt naar buiten te brengen, wat op zich al een psychologisch raadsel is dat het waard is om te ontrafelen.
* Het vermogen tot onvoorwaardelijke liefde ontwikkelen
Onvoorwaardelijke liefde is geen vaststaande eigenschap die je wel of niet hebt. Het is eerder een vaardigheid, die je opbouwt door herhaaldelijk specifieke psychologische gewoonten te oefenen.
Empathietraining helpt ook al zijn hierover de visies verschillend. We kijken naar de doorsnee emotioneel gezonde mens die het wel in zich heeft om inlevingsvermogen te verbeteren.
Actief proberen de innerlijke ervaring van een ander te begrijpen, in plaats van alleen maar te reageren op hun gedrag, legt de basis voor onvoorwaardelijke liefde. Mindfulness-oefeningen ondersteunen dit ook, door je bewuster te maken van je eigen reactiepatronen voordat ze een gesprek overnemen.
Onderzoek naar zelfcompassie toont consequent aan dat mensen die zichzelf dezelfde genade kunnen schenken als ze een vriend zouden schenken, niet verrassend beter in staat zijn om diezelfde genade aan anderen te schenken. Het is moeilijk om iemand onvoorwaardelijk lief te hebben terwijl je jezelf aan een onmogelijke standaard houdt.
Therapeutische benaderingen zoals hechtingsgerichte therapie en compassiegerichte therapie richten zich direct op de onveilige hechtingspatronen die ervoor zorgen dat onvoorwaardelijke liefde onveilig of onbereikbaar aanvoelt.
Cognitieve gedragstechnieken kunnen ook helpen bij het identificeren van specifieke automatische gedachten, zoals ‘als ik zwakte toon, zullen ze me verlaten’, die onbewust het vermogen om onvoorwaardelijk lief te hebben ondermijnen.
* De rol van fysieke verbinding en taal
Onvoorwaardelijke liefde is niet puur cognitief; ze wordt uitgedrukt via het lichaam en via woorden, en beide kanalen zijn belangrijker dan mensen vaak denken.
De fundamentele menselijke behoefte aan fysieke genegenheid is nauw verbonden met hoe veilig liefde aanvoelt op het niveau van het zenuwstelsel. We weten dat aanraking oxytocine vrijmaakt, cortisol verlaagt, wat deels verklaart waarom een knuffel onvoorwaardelijke acceptatie sneller kan overbrengen dan welke woorden of zinnen dan ook.
Taal is ook belangrijk, maar de relatie is niet lineair. De psychologie achter koosnamen laat zien dat consistente, oprechte uitingen van genegenheid een gevoel van onvoorwaardelijke acceptatie versterken. Maar overmatige verbale liefdesverklaringen kunnen soms het tegenovergestelde signaleren: onzekerheid of angstige gehechtheid vermomd als toewijding, in plaats van de kalme consistentie die onvoorwaardelijke liefde eigenlijk vereist.
* Het bredere kader van hoe we liefhebben
Onvoorwaardelijke liefde bestaat niet los van alle andere vragen die de psychologie over liefde stelt. Het past binnen bredere kaders van de relatiepsychologie die gehechtheid, toewijding, passie en intimiteit onderzoeken als afzonderlijke, onderling verbonden dimensies.
Sommige onderzoekers gaan nog een stap verder en vragen zich af of het psychologisch mogelijk is om oprecht van meer dan één persoon tegelijk te houden, wat het traditionele, op monogamie gerichte beeld van onvoorwaardelijke toewijding complexer maakt.
En de dag van vandaag is het complexer geworden doordat relatievormen door elkaar heen lopen en daar toch conflicten uit ontstaan. Het lijkt onvoorwaardelijk tot….
Anderen bestuderen liefde die wordt gedefinieerd door passie en toewijding zonder echte intimiteit, een patroon dat in de beginfase, de stormachtige fase, kan doorgaan voor onvoorwaardelijke liefde.
Er is ook het lastigere terrein van eenzijdige genegenheid die nooit wordt beantwoord, wat ongemakkelijke vragen oproept over de vraag of liefde die niet wordt beantwoord nog wel zinvol onvoorwaardelijk genoemd kan worden, of dat onvoorwaardelijke liefde op zijn minst enige wederzijdse erkenning vereist om psychologisch te functioneren.
En meer in het algemeen discussiëren onderzoekers nog steeds over de vraag of liefde zelf het best begrepen kan worden als een constructie gevormd door neurowetenschap en cultuur, in plaats van een enkele universele ervaring.
* Wanneer is professionele hulp nodig?
Moeite hebben met onvoorwaardelijk liefhebben of je geliefd voelen is normaal en vereist zelden op zichzelf een interventie.
Maar bepaalde patronen zijn het waard om met een therapeut te bespreken in plaats van ze alleen te proberen op te lossen. Daar zit ook vaker weerstand op, hoewel ik weerstand zie als ‘angst’. Angst om te roeren in het verleden, angst om wat daar allemaal naar boven wordt getild. Daarom spreek ik zelf niet over iemand die zich verzet of weerstand heeft. Het is angst. En zodra je invoelend het woord ombuigt naar iets wat te hanteren is, dan laat je dergelijke woorden achterwege. Veel van mijn cliënten spreken vanuit de gangbare gekende courante begrippen en zien pas iets later in dat de emotie die onder dat woord leeft, weinig in beweging brengt.
Overweeg professionele hulp als je merkt dat je aanhoudend moeite hebt om erop te vertrouwen dat mensen om je geven, ongeacht je prestaties, als je een patroon ontwikkelt waarbij je partners kiest die alleen voorwaardelijk liefde geven, of als je merkt dat je herhaaldelijk mishandeling goedpraat in naam van ‘onvoorwaardelijke liefde’. Deze patronen zijn vaak terug te voeren op hechtingsproblemen die goed reageren op hechtingsgerichte of compassiegerichte therapie.
Zoek hulp als onvoorwaardelijke liefde is omgeslagen in het in stand houden van de situatie, met name in de context van verslaving, misbruik of financiële uitbuiting, waarbij het blijven ‘wat er ook gebeurt’ actief schade toebrengt aan jou of je gezin. Relatietherapie of gezinstherapie kan helpen om toewijding te onderscheiden van disfunctioneren in deze situaties.
Als gevoelens van onbemind of onbeminnelijk zijn gepaard gaan met aanhoudende hopeloosheid, gedachten aan zelfbeschadiging of suïcidale gedachten, is dat een signaal om meteen hulp te zoeken. Wacht niet tot het donker wordt- een boek geschreven door Bob VanSant (+ 8 december 2017)
En we leven nog lang en… verbonden, vrij en met genoeg liefde om elkaar vast te houden én los te laten.
Liefs Mieke 
Relatie- en Gezinstherapeute, Gediplomeerd in Klinische psychologie, Familie Opsteller, gespecialiseerd bij Dr Martin Appelo in Narcisme, Hechting en relaties.