https://www.hln.be/…/hij-dacht-dat-hij-ging-sterven…
Karen Van Eyken
Karen Van Eyken
Journalist bij HLN
Bron: Tagesschau, Die Welt, MittelHessen
31 augustus 2026, 16:56
Laatste update: 31 augustus 2026, 17:11
Duitsland
“Hij dacht dat hij ging sterven”: moeder veinsde jarenlang kanker bij zoontje en haalde 358.000 euro op”
Een onschuldig huidvlekje bij haar vijfjarig zoontje werd het begin van een jarenlang web van leugens. Een Duitse moeder (42) vervalste medische verslagen, vertelde dat de kanker was uitgezaaid en zamelde honderdduizenden euro’s in voor peperdure behandelingen. Het arme jongetje geloofde dat hij niet meer lang te leven had. Maandag heeft Vanessa O. voor de rechtbank alle feiten bekend.
* * * * * * * * * * * *
Een verhaal met ernstige gevolgen vooral voor het kind, dat jarenlang met de doodsgedachte leefde.
Voor velen is het onbegrijpelijk echter wie de zaak van dichterbij bekijkt, ontdekt dat er een geschiedenis aan voorafgaat. Een menselijke geschiedenis meestal ontstaan vanuit trauma’s (misbruik, mishandeling) op heel jonge leeftijd.
Ik weet dat er ook volwassenen zijn die een ziektebeeld ophangen, net genoeg informatie lezen over een specifiek ziektebeeld, vooral rond kanker is dat jammer genoeg het geval, een donatieknop installeren zogenaamd voor behandelingen, hetzij complementair of regulier. Velen geloven het verhaal, want wie verzint nu een ziekte, wetend dat het een leugen is. Geloof me, ik heb het één keer meegemaakt met een oud-collega, een voormalig bekend ‘medium’, en ook ik was aanvankelijk in de val getrapt, tot het uiteindelijk aan het licht kwam. Ik herken nu wel, door die éne heftige ervaring, de patronen van iemand die een ziektebeeld simuleert. Door wat geschreven wordt en wat tussen de regels vragen opwekt. Vragen die volgers niet of heel zelden stellen.
Ik heb het ook van dichtbij gezien. Ik heb ook enkele jaren in combinatie met het onderwijs in het ziekenhuis gewerkt.
Ik heb daarnaast ook documentaires en waar gebeurde verhalen bekeken van mensen met dit syndroom.
En wie herinnert zich de schrijfster en producent bij de Amerikaanse medische serie Grey’s Anatomy. Ze beweerde jarenlang dat ze een zeldzame vorm van botkanker had, chondrosarcoom, maar bleek dat te hebben verzonnen. Ze verwerkte haar vermeende ziekte zelfs in verhaallijnen van de serie.
Het verhaal is later verfilmd in de driedelige documentaireserie Anatomy of Lies (2024), waarin wordt onderzocht hoe haar leugens aan het licht kwamen.
En een waar gebeurd verhaal over Gypsy Rose Blanchard en haar moeder Dee Dee Blanchard. De moeder deed jarenlang alsof haar dochter ernstig ziek was. Gypsy werd onder andere in een rolstoel gezet, terwijl ze in werkelijkheid kon lopen. Ze kreeg ook onnodige medische behandelingen en sondevoeding.Er bestaat ook een documentaire over dezelfde zaak, Mommy Dead and Dearest, en het verhaal van Gypsy Rose is inmiddels in meerdere documentaires behandeld.
Het zijn slechts enkele voorbeelden, en niet uit de lucht gegrepen of gefantaseerd.
Vragen stellen bij verhalen is belangrijk, kritische vragen durven stellen en voor je op een knop duwt, hoe vervelend en ongemakkelijk dat ook kan aanvoelen, omdat mensen met dit syndroom heel makkelijk het slachtoffer uithangen. Geloof je me dan niet, hoe erg is dat, dat doet me heel veel verdriet…
En toch, ja, de dag van vandaag is het toch belangrijk, vind ik, om die moeilijke ongemakkelijke vragen te blijven stellen.
Want vroeg of laat….komt dit aan het licht. Als teveel dingen invoelend niet meer kloppen, dan kom je erachter dat je met de beste bedoelingen, om de tuin werd geleid. Een levensles om een volgende keer alert te zijn.
Lees even mee wat dit syndroom is, omdat ook jij hiermee te maken kunt krijgen. Inzicht in wat het is, laat je ook de juiste vragen stellen.
Wat is het Münchhausen-syndroom. Wellicht heb je al eerder gehoord over dit syndroom of heb je er over gelezen.
Het Munchausen-syndroom is een kunstmatige stoornis, een psychische stoornis waarbij iemand herhaaldelijk en opzettelijk handelt alsof hij een lichamelijke of geestelijke ziekte heeft, terwijl hij niet echt ziek is. Het wordt beschouwd als een psychische aandoening omdat het gepaard gaat met ernstige emotionele problemen.
Vanwaar komt het begrip? Even kort schetsen.
Het Munchausen-syndroom is genoemd naar Baron von Munchausen, een 18e-eeuwse Duitse officier die bekend stond om het verfraaien van de verhalen over zijn leven en ervaringen. Het is de meest ernstige vorm van kunstmatige stoornis. De meeste symptomen bij mensen met het Münchausen-syndroom houden verband met lichamelijke ziekten – symptomen zoals pijn op de borst, maagproblemen of koorts – en niet zozeer met die van een psychische stoornis.
OPMERKING: Hoewel het Munchausen-syndroom gewoonlijk verwijst naar een kunstmatige stoornis met voornamelijk lichamelijke symptomen, wordt de term soms gebruikt om te verwijzen naar kunstmatige stoornissen in het algemeen.
Munchausen-syndroom bij proxy wordt gebruikt wanneer iemand (meestal een ouder of verzorger) doet alsof de persoon onder zijn of haar hoede ziek is, terwijl dat niet het geval is. Het staat ook bekend als een kunstmatige stoornis die aan een ander wordt opgelegd, omdat de persoon liegt over de mentale of fysieke gezondheid van een andere persoon. Meestal is de persoon die zij als ziek presenteren een kind jonger dan zes jaar, of een oudere of gehandicapte volwassene. Soms introduceren deze zorgverleners zelfs ziekten bij degenen onder hun hoede. Deze acties zijn bedoeld om sympathie en aandacht van anderen te winnen.
* Het syndroom van Munchausen via internet
Dit gebeurt wanneer gezonde mensen zich in een virtuele omgeving, zoals een online steungroep, voordoen als ziek. Deze variant van het syndroom van Munchausen werd voor het eerst geïdentificeerd in het begin van de jaren 2000, toen steungroepen voor zieken en andere online gemeenschappen werden nagebootst.
Mensen doen zich ten onrechte voor als ziek of als de ‘heldhaftige’ verzorger van een zieke. Deze leugens kunnen leiden tot een gevoel van verraad en woede bij de werkelijk zieke leden van deze groepen wanneer ze de onwaarheden ontdekken.
* Syndroom van Munchausen versus simulatie
Simulatie is wanneer iemand financieel of op een andere manier profiteert van het veinzen van ziekte. Ze kunnen bijvoorbeeld valselijk beweren ziek te zijn om een verzekeringsuitkering te krijgen, de militaire dienstplicht te ontlopen of onder hun werk uit te komen. Net als simulanten vertellen mensen met het syndroom van Munchausen willens en wetens leugens, maar in tegenstelling tot hen ontvangen ze er geen duidelijk voordeel van, afgezien van medeleven en aandacht.
* Symptomen van het syndroom van Munchausen
Mensen met het syndroom van Munchausen veroorzaken of overdrijven opzettelijk symptomen op verschillende manieren. Ze kunnen liegen over symptomen of deze veinzen, zichzelf verwonden om symptomen op te wekken, of tests manipuleren (zoals het besmetten van een urinemonster). Mogelijke waarschuwingssignalen voor het syndroom van Munchausen zijn:
– Een dramatische maar inconsistente medische voorgeschiedenis
° Onduidelijke symptomen die niet onder controle te krijgen zijn en die verergeren of veranderen zodra de behandeling is begonnen
° Voorspelbare terugvallen na verbetering van de toestand
° Uitgebreide kennis van ziekenhuizen en/of medische terminologie, evenals de beschrijvingen van ziekten in leerboeken
° Aanwezigheid van meerdere chirurgische littekens
° Het verschijnen van nieuwe of bijkomende symptomen na negatieve testresultaten
° Aanwezigheid van symptomen alleen wanneer de patiënt in het gezelschap van anderen is of wordt geobserveerd
° Bereidheid of gretigheid om medische onderzoeken, operaties of andere procedures te ondergaan
° Een geschiedenis van het zoeken naar behandeling in talloze ziekenhuizen, klinieken en dokterspraktijken, mogelijk zelfs in verschillende steden
° Weigering van de patiënt om artsen toe te staan familie, vrienden of eerdere artsen te ontmoeten of met hen te praten
° Problemen met identiteit en zelfbeeld
* Oorzaken van het syndroom van Munchausen
De exacte oorzaak van het syndroom van Munchausen is niet bekend, maar onderzoekers bestuderen de rol van biologische en psychologische factoren bij de ontwikkeling ervan. Sommige theorieën suggereren dat een geschiedenis van misbruik of verwaarlozing in de kindertijd, of een geschiedenis van frequente ziekten die ziekenhuisopnames vereisten, factoren kunnen zijn in de ontwikkeling van het syndroom. Onderzoekers bestuderen ook een mogelijk verband met persoonlijkheidsstoornissen, die vaak voorkomen bij mensen met het syndroom van Munchausen.
* Hoe vaak komt het syndroom van Munchausen voor?
Er zijn geen betrouwbare statistieken over het aantal mensen met het syndroom van Munchausen, maar het wordt beschouwd als een zeldzame aandoening. Het verkrijgen van accurate statistieken is moeilijk omdat er veel fraude wordt gepleegd bij deze ziekte.
Bovendien zoeken mensen met het syndroom van Munchausen vaak behandeling bij verschillende zorginstellingen, wat kan leiden tot misleidende statistieken.
* Diagnose van het syndroom van Munchausen
Het diagnosticeren van het syndroom van Munchausen is erg moeilijk vanwege de oneerlijkheid die ermee gepaard gaat. Artsen moeten alle mogelijke lichamelijke en geestelijke aandoeningen uitsluiten voordat een diagnose van het syndroom van Munchausen kan worden overwogen.
Als de arts geen lichamelijke oorzaak voor de symptomen vindt, of als het patroon van de gerapporteerde lichamelijke symptomen suggereert dat deze zelf toegebracht kunnen zijn, zal de arts de persoon waarschijnlijk doorverwijzen naar een psychiater of psycholoog.
Psychiaters en psychologen zijn speciaal opgeleid om psychische aandoeningen te diagnosticeren en te behandelen. Ze gebruiken speciaal ontworpen interview- en beoordelingsinstrumenten om een persoon te onderzoeken op het syndroom van Munchausen. De arts baseert zijn of haar diagnose op het uitsluiten van daadwerkelijke lichamelijke of geestelijke aandoeningen en op observatie van de houding en het gedrag van de patiënt.
* Behandeling van het syndroom van Munchausen
Hoewel iemand met het syndroom van Munchausen actief op zoek is naar behandeling voor de verschillende aandoeningen die hij of zij verzint, is de persoon vaak niet bereid om het syndroom zelf te erkennen en er behandeling voor te zoeken. Dit maakt de behandeling van mensen met het syndroom van Munchausen erg lastig en de vooruitzichten op herstel slecht.
Wanneer behandeling wordt gezocht, is het eerste doel het gedrag van de persoon te veranderen en het misbruik of overmatig gebruik van medische middelen te verminderen.
Zodra dit doel is bereikt, is de behandeling gericht op het aanpakken van eventuele onderliggende psychologische problemen die het gedrag van de persoon kunnen veroorzaken. Een ander belangrijk doel is om patiënten te helpen gevaarlijke en onnodige medische diagnostische of behandelingsprocedures (zoals operaties) te vermijden, die vaak worden aangevraagd bij verschillende artsen die zich er mogelijk niet van bewust zijn dat de fysieke symptomen worden geveinsd of zelf toegebracht.
Net als bij andere nagebootste stoornissen is de primaire behandeling voor het syndroom van Munchausen psychotherapie of gesprekstherapie. De behandeling richt zich meestal op het veranderen van het denken en gedrag van de persoon (cognitieve gedragstherapie). Gezinstherapie kan er ook toe bijdragen dat familieleden leren het gedrag van de persoon met de stoornis niet te belonen of te ondersteunen.
Er bestaan geen medicijnen om nagebootste stoornissen zelf te behandelen. Medicatie kan echter wel worden gebruikt om gerelateerde aandoeningen, zoals depressie of angst, te behandelen. Het gebruik van medicijnen moet bij mensen met nagebootste stoornissen zorgvuldig worden gecontroleerd vanwege het risico dat de medicijnen op een schadelijke manier worden gebruikt.
* Vooruitzichten voor het syndroom van Munchausen
Mensen met het syndroom van Munchausen lopen risico op gezondheidsproblemen (of zelfs overlijden) als gevolg van zelfbeschadiging of het opzettelijk veroorzaken van symptomen. Daarnaast kunnen ze reacties of gezondheidsproblemen ervaren in verband met meerdere onderzoeken, procedures en behandelingen. Ze lopen ook een hoog risico op middelenmisbruik en zelfmoordpogingen.
Veel mensen met nagebootste stoornissen ontkennen dat ze hun symptomen veinzen of zelf veroorzaken en zoeken geen behandeling of volgen deze niet op. Hun herstel hangt dus af van een arts of naaste die de aandoening herkent en hen aanmoedigt om de juiste medische zorg voor hun stoornis te ontvangen en zich daaraan te houden.
Sommige mensen met het syndroom van Munchausen hebben één of twee korte episodes met symptomen. In de meeste gevallen is de stoornis echter chronisch, of langdurig, en kan deze zeer moeilijk te behandelen zijn.
* Preventie van het syndroom van Munchausen
Er is geen bekende manier om het syndroom van Munchausen te voorkomen, maar het kan helpen om het te behandelen zodra je symptomen opmerkt. Het syndroom van Munchausen is moeilijk te behandelen, dus een zorgverlener zal de aandoening waarschijnlijk eerder helpen beheersen dan proberen te genezen.
Belangrijkste punten
Het syndroom van Munchausen is een aandoening waarbij mensen medelijden en aandacht zoeken door een ziekte bij zichzelf of bij een ander (via een tussenpersoon) te veinzen, te overdrijven of erover te liegen.
Mensen met deze stoornis kunnen zichzelf onderwerpen aan pijnlijke onderzoeken, procedures of operaties. Ze kunnen testresultaten saboteren of zichzelf opzettelijk verwonden.
Het is moeilijk exact te weten hoeveel mensen deze stoornis hebben, omdat mensen met deze stoornis vaak meerdere zorgverleners bezoeken. Het syndroom van Munchausen wordt gekarakteriseerd als een psychische stoornis en de exacte oorzaak is onbekend, hoewel onderzoeken, bij opvolging, laten zien, dat het kan worden getriggerd door psychisch trauma, zoals misbruik, verwaarlozing of het verlies van een dierbare op jonge leeftijd.
Ik denk wel dat het heel zinvol is voor hulpverleners, leerkrachten, opvoeders om de signalen op te merken en voor volwassenen die het syndroom hebben en je merkt na een tijdje op dat er iets niet kloppend is, een verhaal wordt warrig , miraculeus….stel je toch maar eens dié vraag, die misschien op je lippen brandt.
