30 december 1904, Berlijn
Rudolf Steiner
‘U zult zich herinneren dat ik heb gesproken over de betekenis van het kerstfeest in verband met de evolutie van rassen, of beter gezegd, de tijdperken van de beschaving, en inderdaad ligt de betekenis van het feest juist in dit verband, zowel met betrekking tot het verleden als de toekomst.
Vandaag wil ik het hebben over een feest dat in de moderne tijd minder belang geniet dan Kerstmis zelf, namelijk Driekoningen, het feest van de Wijzen die uit het Oosten kwamen om de pasgeboren Jezus te begroeten. Dit feest van Driekoningen (gevierd op 6 januari) zal steeds meer betekenis krijgen naarmate de symboliek ervan beter begrepen wordt.
Het zal u duidelijk zijn dat het Feest van de Drie Wijzen uit het Oosten een zeer diepe symboliek bevat. Tot de 15e eeuw werd deze symboliek zorgvuldig geheimgehouden en waren er geen concrete aanwijzingen. Sinds die eeuw is er echter enig licht geworpen op het Feest van de Drie Wijzen door middel van exoterische voorstellingen.
Een van de Drie Koningen – Caspar – wordt afgebeeld als een Moor, een inwoner van Afrika; een ander als een blanke man, een Europeaan – Melchior ; en een derde – Balthasar – als een Aziaat; zijn huidskleur is die van een inwoner van India. Zij brengen mirre, goud en wierook als offers aan het Kind Jezus in Bethlehem.
Deze drie offers zijn vol betekenis en passen in de hele symboliek van het feest dat op 6 januari wordt gevierd.
Exoterisch gezien werpt de datum zelf enig licht op de zaak; esoterisch gezien is het feest rijk aan betekenis. 6 januari is dezelfde datum als waarop in het oude Egypte het feest van Osiris werd gevierd, het feest van de herontdekking van Osiris.
Zoals u weet, werd Osiris overwonnen door zijn vijand Typhon: Isis zoekt hem en vindt hem uiteindelijk. Deze herontdekking van Osiris, de Zoon van God, wordt uitgebeeld in het feest van 6 januari.
Het Driekoningenfeest is hetzelfde feest, maar dan in zijn christelijke vorm. Dit feest werd ook gevierd door de Assyriërs, de Armeniërs en de Feniciërs.
Overal is het een feest dat verbonden is met een soort universele doop – een wedergeboorte uit het water. Dit op zich wijst al op de verbinding met de herontdekking van Osiris.
Wat betekent de verdwijning van Osiris?
Het betekent de overgang van het tijdperk vóór het midden van het Lemurische ras naar het tijdperk ná het midden van dat ras.
Vóór het midden van het Lemurische ras was geen enkel mens begiftigd met Manas. Pas in het midden van het ras daalde Manas als een vruchtbaar zaad neer op de mensen.
Manas (Geest-Zelf) werd nu onder de mensen verspreid en in ieder individu werd een graf geschapen voor Manas – voor de uiteengereten Osiris.
De Goddelijke Manas werd verspreid en woonde daarna in de mensen. In de Egyptische mysteriëntaal werden de lichamen van mensen de ‘graven van Osiris’ genoemd. Manas was geketend totdat het werd bevrijd door de nieuwe openbaring van Liefde .
Wat is de nieuwe openbaring, de nieuwe manifestatie van Liefde?
De nederdaling van Manas, ergens rond het midden van het Lemurische tijdperk, ging gepaard met de doordringing van het principe van verlangen, of hartstocht, in de mensheid.
Vóór die tijd bestond er geen verlangensprincipe in de ware zin van het woord.
De dieren van de voorgaande tijdperken waren koudbloedig; zelfs de mens zelf had in die tijd geen warm bloed.
In het tijdperk van de Oude Maan en, overeenkomstig, in de Derde Aarderonding, kunnen mensen vergeleken worden met vissen, in die zin dat hun eigen warmte en de warmte van hun omgeving gelijk waren.
Over dit tijdperk zegt de Bijbel: ‘De Geest van God zweefde over de wateren.’
Het principe van Liefde bevond zich niet in de wezens zelf, maar daarbuiten, en manifesteerde zich als aardse Kama (dat wil zeggen, aardse hartstocht of verlangen).
Kama is egoïstische liefde. De eerste brenger van Liefde, vrij van alle egoïsme, is Christus, die verscheen in het lichaam van Jezus van Nazareth.
Wie zijn de Wijzen?

Zij vertegenwoordigen de ingewijden van de drie voorgaande rassen of culturele tijdperken, de ingewijden van de mensheid tot aan de komst van Christus, de Brenger van de Liefde die vrij is van egoïsme – de herrezen Osiris.
De ingewijden – en dus ook de Drie Wijzen – werden begiftigd met Manas. Zij brengen goud, wierook en mirre als offergaven. En waarom hebben zij drie huidskleuren: wit, geel en zwart?
Eén is Europees – zijn huid is wit; één is Indiaas – zijn huid is geel; één is Afrikaans – zijn huid is zwart.
Dit duidt op de connectie met de zogenaamde Wortelrassen.
De overgebleven overlevenden van het Lemurische ras zijn zwart; die van het Atlantische ras zijn geel; en de vertegenwoordigers van het Vijfde Wortelras, het Post-Atlantische of Arische ras, zijn wit.
De Drie Koningen of Wijzen vertegenwoordigen dus de Lemuriërs, de Atlantiërs en de Ariërs.
Zij brengen de drie offers.
De Europeaan (Melchior) brengt goud, het symbool van wijsheid en intelligentie, die vooral tot uiting komt in het Vijfde Wortelras.
Het offer van de ingewijde, die het Vierde Wortelras vertegenwoordigt (Balthasar), is wierook, verbonden met wat intrinsiek kenmerkend was voor de Atlantiërs.
Zij waren directer verbonden met de Godheid, een verbinding die een suggestieve invloed uitoefende, een soort universele hypnose. Deze verbinding met de Godheid wordt gesymboliseerd door het offer. Gevoel moet worden verheven opdat God het kan bevruchten. Dit wordt symbolisch uitgedrukt door de wierook, het universele symbool voor een offer dat te maken heeft met intuïtie.
In de taal van de esoterie is mirre het symbool van sterven, van de dood. Wat is de betekenis van sterven en wederopstanding, zoals geïllustreerd door de herrezen Osiris?
Ik verwijs u hier naar de woorden van Goethe: “Zolang u dit sterven en worden niet bezit, bent u slechts een saaie gast op de donkere aarde.”
Jacob Boehme drukt dezelfde gedachte uit met de woorden: “Wie niet sterft voordat hij sterft, vergaat wanneer hij sterft.” Mirre is het symbool van het sterven van het lagere leven en de wederopstanding van het hogere leven.
Het wordt aangeboden door de ingewijde die het Derde Wortelras (Lemurisch) vertegenwoordigt.
Hierin schuilt een diepe betekenis. Jezus van Nazareth is een zeer hoog ontwikkelde persoonlijkheid. In zijn dertigste levensjaar geeft hij zijn leven op aan de neerdalende Christus, de neerdalende Logos. Dit alles hadden de Wijzen voorzien. Het grote offer dat Jezus van Nazareth bracht, was dat hij zijn ‘ik’ opgaf om plaats te maken voor de Tweede Logos. Er is een duidelijke reden voor dit offer.
Pas in het Zesde Wortelras zal het mogelijk worden, en dan slechts geleidelijk, voor het menselijk lichaam om vanaf de kindertijd het Christusprincipe in zich op te nemen. Pas dan, in het Zesde Wortelras, zal de mensheid een zodanige volwassenheid hebben bereikt dat het lichaam geen jarenlange voorbereiding meer nodig heeft, maar vanaf het begin in staat zal zijn het Christusprincipe te ontvangen.
In het vierde subras van het Vijfde Wortelras was het nodig dat een lichaam dertig jaar werd voorbereid. (In de noordelijke streken vinden we iets soortgelijks, in die zin dat de persoonlijkheid van Sig zo was voorbereid dat hij zijn lichaam ter beschikking kon stellen van een hoger Wezen, en dat ook daadwerkelijk deed).
In het Zesde Wortelras zal het voor een mens mogelijk zijn zijn lichaam ter beschikking te stellen van een verheven Wezen, zoals Jezus van Nazareth deed toen het christendom werd gesticht. Ten tijde van de stichting van het christendom was het voor een ontwikkeld individu nog steeds noodzakelijk om zijn eigen ‘ik’ op te offeren en naar het astrale rijk te sturen, zodat de Logos in het lichaam kon wonen.
Deze handeling wordt belicht door de laatste woorden aan het kruis.
Welke andere betekenis zouden deze woorden kunnen hebben: “Mijn God, mijn God, waarom hebt U mij verlaten?”
Deze woorden geven uitdrukking aan de mystieke gebeurtenis die toen plaatsvond. Op het moment van Christus’ dood verliet het Goddelijke Wezen het lichaam, en het is het lichaam van Jezus van Nazareth dat deze woorden uitspreekt – een lichaam dat zo hoog ontwikkeld was dat het de werkelijkheid kon verwoorden.
Zo geven deze woorden uitdrukking aan een gebeurtenis van onnoemelijke betekenis. Dit alles wordt gesymboliseerd door de mirre.
Mirre is het symbool van opoffering, van de dood, de opoffering van het aardse opdat het Hogere tot leven kan komen.
Midden in het Lemurische tijdperk kwam Osiris in zijn graf; Manas nam bezit van de mens. Mannen werden onder leiding van de ingewijden opgeleid totdat het principe van Liefde (Budhi) in Christus Jezus kon stralen. Budhi is de hemelse Liefde. Het lagere, seksuele principe wordt veredeld door de Christusliefde. Kama wordt gezuiverd in het vuur van de Goddelijke Liefde.
Melchior vertegenwoordigt het principe van wijsheid, van intelligentie – de taak van het Vijfde Wortelras. Dit wordt gesymboliseerd door zijn offer: goud.
Het principe van de sacramentele offergave wordt vertegenwoordigd door de wierook. Deze offergave symboliseert het principe dat dominant was in het Vierde Wortelras, het Atlantische ras.
De taak van het christendom wordt vervuld in het Zesde Wortelras, wanneer het materiële bestaan doordrenkt zal zijn met sacramentalisme en sacramentele daden.
Sacramenten hebben tegenwoordig grotendeels hun betekenis verloren; het gevoel van hun belang is verdwenen. Maar dit gevoel zal weer tot leven worden gewekt wanneer de hogere mens geboren wordt. Dit is wat wordt gesymboliseerd door de wierook.
In het Lemurische ras vindt Osiris de dood, in het Zesde Wortelras wordt Osiris herrezen.
De offers die de Drie Koningen brachten, duiden dus op de verbinding van het feest met de Derde, Vierde, Vijfde en Zesde Wortelrassen.
Waardoor worden de Drie Heilige Koningen geleid, en waarheen worden ze gebracht? Ze worden geleid door een Ster naar een grot, een spelonk in Bethlehem. Dit is iets wat alleen begrepen kan worden door iemand die kennis heeft van de zogenaamde lagere, of astrale mysteries.
Geleid worden door een Ster betekent niets anders dan de ziel zelf als een Ster te zien.
Maar wanneer wordt de ziel als een Ster gezien?
Wanneer een mens de ziel kan aanschouwen als een stralende aura. Maar wat voor soort aura is zo stralend dat ze een gids kan zijn? Er is de aura die slechts een zwak licht uitstraalt; zo’n aura kan niet leiden.
Er is een hogere aura, die van de intelligentie, die weliswaar een stromend, opstijgend licht heeft, maar nog niet in staat is te leiden. Maar de heldere aura, gloeiend van Budhi, is in werkelijkheid een Ster, een stralende gids.
In Christus licht de Ster van Budhi op – de Ster die de evolutie van de mensheid begeleidt. Het Licht dat voor de Wijzen schijnt, is de ziel van Christus Zelf. De Tweede Logos Zelf schijnt voor de Wijzen en boven de grot in Bethlehem.
De grot of het hol is het lichaam waarin de ziel huist. De ziener aanschouwt het lichaam van binnenuit. In een astrale visie is alles omgekeerd – bijvoorbeeld 365 in plaats van 563.
Het menselijk lichaam wordt gezien als een grot, een holte. In het lichaam van Jezus schijnt de Christusster, de ziel van Christus. Dit moet worden opgevat als een realiteit die zich afspeelt in de astrale wereld. Het is een uitvoering van de Kleine Mysteriën. Daar schijnt de Christusziel in alle waarheid als een aurische ster, en het is door deze ster dat de ingewijden van de drie wortelrassen naar Jezus in Bethlehem worden geleid.
Het Driekoningenfeest wordt elk jaar op 6 januari gevierd en de betekenis ervan zal steeds groter worden. Mensen zullen steeds beter begrijpen wat een Wijze is, en wat de grote Wijzen, de Meesters, zijn. En dan zal het begrip van het christendom leiden tot begrip van de spirituele wetenschap.’
Rudolf Steiner
https://rsarchive.org/Lectures/Christmas/19041230p01.html
https://rsarchive.org/…/English/SOL2024/19041230p01.html (Feest van de Epifanie)







